Naar een nieuw PE-systeem voor accountants

Een overzicht van de visie van Fiscount

Op 1 januari 2021 wijzigt voor de meeste accountants in het MKB het PE-systeem. Er vindt dan een overgang plaats van een kwantitatief naar een kwalitatief systeem. Of, anders geformuleerd, een overstap van een meer summatieve benadering van leren naar een meer formatieve benadering van leren. Maar wat houdt dat nieuwe systeem in?

In de praktijk merk ik dat de meeste accountants hier nog niet erg mee bezig zijn. De coronacrisis, met al haar financiële regelingen voor hun klanten, eist voorlopig nog de maximale aandacht op. Juist om deze reden geef ik in dit artikel een overzicht van de visie van Fiscount.

Wat wijzigt er niet? Een accountant dient o.a. te voldoen aan een bepaalde vakbekwaamheid. In artikel 1 van de VGBA is bepaald wat er wordt verstaan onder die vakbekwaamheid: beschikken over en kunnen toepassen van de noodzakelijke theoretische kennis van de vakgebieden zoals genoemd in artikel 2 van het Besluit accountantsopleiding 2013. Via via komen we uiteindelijk bij een opsomming van tien nader omschreven ‘vakgebieden’ van theoretische kennis. Het gaat hierbij voornamelijk over beginselen, normen, voorschriften, standaarden, analyses kunnen maken en dergelijke.

Daarnaast dient de accountant kennis te hebben van nog eens negen aanpalende vakgebieden, waaronder tal van rechtsgebieden (o.a. belastingrecht, maar ook wiskunde, statistiek en IT). Als de accountant actief beschikt over deze vakbekwaamheid impliceert dit direct dat alle genoemde vakgebieden niet alleen worden geëxamineerd tijdens de opleiding, doch ook moeten worden onderhouden. Dat laatste is nog eens expliciet vastgelegd in artikel 12 van de VGBA. Dit was zo en dit blijft zo.

Belangrijkste verschillen oude en nieuwe systeem In het oude systeem diende je gemiddeld 40 punten per jaar te halen, gedurende een cyclus van 3 jaar. Dat was overigens een ondergrens. De werkvorm was feitelijk voorgeschreven: cursussen die PE-punten opleverden. De grondgedachte van het nieuwe systeem is, dat vakbekwaamheid op veel meer verschillende manieren kan worden bijgehouden en ontwikkeld. De werkvorm wordt daarmee dus losgelaten en ook punten (op)tellen is niet meer aan de orde. Naast cursussen, trainingen en opleidingen volgen, kun je nu ook denken aan artikelen en boeken lezen en/of schrijven, e-learnings volgen, zelf lesgeven, meeloopstages volgen en participeren in intervisiegroepen voor accountants. Deels zal de accountant dit tot 2021 ook hebben gedaan, doch het telde toen eenvoudigweg niet mee in het PE-systeem. Immers, daarvoor was geen ‘meetmethode’ beschikbaar. In het oude systeem kon de vakbekwaamheid maar op één manier worden gemeten: PE-punten optellen. Men mat dus simpelweg de inputkant. Omdat aantallen uren, in de basis, onvoldoende iets zeggen over de kwaliteit, wordt het punten-optelsysteem als achterhaald beschouwd. In het oude systeem kon bovendien onvoldoende worden gedifferentieerd naar de persoonlijke professionele behoeften van de accountant. Dat was een gemis. In het nieuwe systeem gaat dit nu juist veranderen.

drs. Servaas M.M. Vrijburg, algemeen directeur Fiscount:

'Het nieuwe systeem gaat uit van de persoonlijke leerbehoefte van de individuele accountant.'

Van een summatieve naar een formatieve benadering Het nieuwe systeem gaat uit van de persoonlijke leerbehoefte van de individuele accountant. De opdracht aan de accountant wordt dan: onderhoud de eigen persoonlijke en professionele vakbekwaamheidsontwikkeling (formatieve benadering) en laat deze groeien. Daarbij wordt de afgestudeerde accountant geacht zijn eigen ontwikkelpad en persoonlijke leerdoelen te kunnen formuleren, daaraan uitvoering te kunnen geven en te kunnen evalueren en onderhouden.

Ja uh …, maar hoe pak je dat dan aan? Om aan deze eigen verantwoordelijkheid invulling te kunnen geven, is er een POP-format ontwikkeld. Deze wordt vormgegeven in een persoonlijk PE-portfolio. Dit portfolio bestaat uit vijf stappen en ziet er als volgt uit.

Moet er nog meer gebeuren? Naast het PE-portfolio kunnen bijhouden, bevestigen en onderbouwen, kan en zal de NBA periodiek onderwerpen verplicht blijven stellen en kennistoetsen blijven voorschrijven.

Wat gaat Fiscount betekenen voor de kantoren die bij haar zijn aangesloten? Fiscount zal naast cursussen, trainingen en opleidingen tal van aanvullende leer- en werkvormen ontwikkelen en aanbieden. Om hierin structuur aan te brengen gaan we uit van vijf leerprofielen. Tijdens de Kennismarathon van 10 t/m 12 november van dit jaar, kunnen hierin al de eerste contouren worden herkend. Welke vijf profielen worden er uiteindelijk ontwikkeld en wat houden ze in?

Hulpmiddel De indeling in vijf profielen is natuurlijk een hulpmiddel. De praktijk bestaat uit tal van dwarsverbanden, combinaties en gemengde leerstukken. Steeds wordt ook gekeken naar de volgende driedeling: a. inhoud en vaktechniek (weten), b. vaardigheden (kunnen) en c. houding en gedrag (toepassen). Het is aan de accountant daaraan in zijn jaarlijkse POP recht te doen. Naar de praktijk Fiscount ondersteunt de accountants van de kantoren die bij haar zijn aangesloten (en andere belangstellenden) bij het op de juiste wijze uitvoering geven aan hun persoonlijke PE-portfolio (POP-jaarplan + evaluatie). Daartoe gaan we een drietal modules aanbieden.

drs. Servaas M.M. Vrijburg is algemeen directeur van Fiscount, zakelijk mediator en helpt bij leiderschapsontwikkeling Fiscount is al meer dan 30 jaar hét kennis-, advies- en trainingscentrum voor de accountancybranche

www.fiscount.nl