10 vragen en antwoorden over het nieuwe PE-stelsel

Sinds 1 januari 20019 voert de NBA de nieuwe PE-regels gefaseerd in. Vanaf 1 januari 2021 zijn de samenstellende accountants, de niet-oob accountants en de accountants in business aan de beurt. Wat moet je weten over de nieuwe PE-regelgeving? Hieronder staan de tien meest gestelde vragen en antwoorden.

1. Wat telt als PE en wanneer heb ik genoeg gedaan?

Het nieuwe PE model heeft als uitgangspunt dat jij als professional zelf het beste weet welke leeractiviteiten je moet ondernemen en hoeveel tijd je daar aan besteedt. Je hebt verantwoordelijkheid en keuzevrijheid in de vorm en inhoud van de PE-activiteiten. Kortom: hoe jij vorm geeft aan de eigen beroepsontwikkeling is aan jou. Je kunt kiezen voor klassikale opleidingen, maar ook voor intervisie, learning on the job, coaching, e-learning en zelfstudie. Alle activiteiten die nodig zijn om jouw eigen werkzaamheden nu en in de toekomst te kunnen uitvoeren en om maatschappelijk relevant te blijven kun je in jouw portfolio beschrijven. De enige verplichting is dat je jouw leerdoelen en leeractiviteiten afstemt op jouw eigen beroepspraktijk en je ze vastlegt in het PE-Portfolio. Daarin geef je ook aan wat je geleerd hebt: welke kennis, vaardigheden of houding heb je verworven of aangescherpt dit jaar en wat merk je in jouw beroepspraktijk van jouw professionele ontwikkeling? Het is mogelijk om meerjarige leerdoelen te formuleren, bijvoorbeeld als u een opleiding volgt, of aan een groot leerzaam project werkt. Het blijft evenmin zaak om deze leerdoelen jaarlijks op te nemen in het portfolio.

2. Hoe zit het met de verplichte cursussen en de kennistoets?

Het beleid voor verplichte cursussen en de kennistoets is niet gewijzigd. De NBA behoudt het recht om deze voor leden(groepen) verplicht te stellen.

3. Op welke wijze leg ik mijn portfolio vast en wanneer lever ik het portfolio in?

De NBA stelt een PE-tool ter beschikking om jouw portfolio in bij te houden. De vastlegging van het portfolio is vormvrij, het is ook mogelijk dat jouw werkgever hiervoor een systeem beschikbaar stelt of dat je het zelf handiger vindt het portfolio bij te houden in een Word- of Excelbestand. In het portfolio moeten in ieder geval de onderstaande vragen uit de Nadere Voorschriften Permanente Educatie (NVPE) beantwoord worden: • Wat je werkzaamheden zijn • Welke leerdoelen jij per werkzaamheid hebt voor het komende jaar • Welke PE-activiteiten je van plan bent om te gaan verrichten in het kader van de door jou geformuleerde leerdoelen • De wijze waarop je aan de leerdoelen gewerkt hebt • De behaalde leerresultaten Eventuele bewijzen van de leeractiviteiten (certificaten, verslagen etc.) bewaar je ook bij het portfolio. Je beheert jouw eigen portfolio: op 1 april heb je je plan van aanpak gereed en uiterlijk op 31 januari druk je op de compliance knop op MijnNBA.nl om te verklaren dat je aan de PE-verplichting hebt voldaan. Je levert jouw portfolio alleen in als de NBA daar om vraagt.

4. Kan ik vrijstelling krijgen?

De NBA erkent dat er perioden kunnen zijn waarin de PE-activiteiten minder zijn, bijvoorbeeld bij bijzondere omstandigheden als zwangerschap, ziekte of verblijf in het buitenland. Omdat in het nieuwe PE-model aandacht wordt besteed aan leeractiviteiten die aansluiten bij de eigen beroepspraktijk worden er in principe geen vrijstellingen verleend. Beschrijf in het portfolio wat de mogelijkheden voor professionele ontwikkeling zijn in jouw omstandigheden. Schroom niet om expliciet over jouw beperkingen te schrijven in het portfolio. Is het voor jou desalniettemin onmogelijk om aan de PE-verplichting te voldoen, neem dan contact op met de PE-helpdesk. Conform artikel 8 van de NVPE kan het bestuur vrijstellingen en ontheffingen verlenen.

5. Moet ik bewijs leveren van mijn leeractiviteiten?

Je bewijst dat je aandacht hebt besteed aan jouw persoonlijke ontwikkeling door jaarlijks het portfolio bij te houden en te evalueren op de leerresultaten in jouw beroepspraktijk: hoe pas jij wat je hebt geleerd toe in jouw werk? Conform artikel 4 van de NVPE moet je bewijsmaterialen van verrichte PE-activiteiten (deelnamebewijzen, verslagen, etc.) bewaren. De NBA vraagt de leden om jaarlijks te verklaren dat zij aan de PE-verplichting hebben voldaan. De compliance knop op MijnNBA.nl moet hiertoe uiterlijk op 31 januari worden ingedrukt.

6. Welke PE-instellingen zijn door de NBA erkend en waar zijn deze te vinden?

De NBA kent binnen de nieuwe PE-verplichting geen erkende PE-instellingen meer, je bent vrij in de keuze waar je cursussen volgt.

7. Hoe controleert de NBA of leden aan de PE-verplichting voldoen?

Het portfolio wordt door de leden zelf beheerd, je kunt hiervoor gebruik maken van de PE-tool. De NBA accepteert ook andere typen bestanden, zoals een format dat door jouw werkgever is aangeleverd. Elk jaar vraagt de NBA middels een steekproef portfolio’s op van individuele leden. Ben je geselecteerd voor de steekproef, dan dien je jouw portfolio met de daarbij behorende bewijzen in bij de NBA. De NBA zal controleren of op een redelijke manier en in overeenstemming met de werkzaamheden en het loopbaanstadium aan de persoonlijke ontwikkeling is gewerkt. Met accountantsorganisaties en grotere werkgevers worden afspraken gemaakt over de monitoring en het begeleiden van PE-portfolio’s van de bij hen aangesloten accountants.

8. Welke gevolgen heeft een functiewisseling in het nieuwe PE-model?

Voor leden waarop in 2020 de nieuwe PE-regeling van toepassing is en die lopende dit jaar van functie veranderen blijft de nieuwe PE-regeling gelden; óók als zij in hun nieuwe functie werkzaam zijn als accountant in business of mkb-accountant. Zo schijft de NVPE 2019 voor. Wel kan dit mogelijk aanleiding zijn tot een aanpassing van de PE-portfolio. Het is immers mogelijk dat een aantal leerdoelen niet langer relevant is en/of bepaalde leeractiviteiten niet meer worden verricht. Ook kan de nieuwe functie nieuwe leerdoelen met zich meebrengen voor de resterende maanden van het kalenderjaar. De NBA raadt leden aan ten tijde van de overstap hun PE-portfolio tussentijds te evalueren. Doorloop daarbij de volgende stappen:

  • Beschrijf de leeractiviteiten die u niet verricht, omdat u van functie verandert. Licht toe waarom u deze leeractiviteiten niet uitvoert.
  • Reflecteer aan de hand van de STARR-methodiek op de voorgenomen leeractiviteiten die u in het kader van uw oude functie nog wel heeft kunnen verrichten;
  • Beschrijf uw nieuwe werkzaamheden;
  • Formuleer aanvullende leerdoelen en voorgenomen leeractiviteiten die u ten behoeve van uw nieuwe functie.

Beschrijf aan het eind van het kalenderjaar de leeractiviteiten die u in het kader van de nieuwe functie heeft verricht en reflecteer hierop via de STARR-methodiek. Lees de Handleiding.

9. Wat is het sanctiebeleid?

De NBA beoordeelt of de PE-activiteiten in voldoende mate bijdragen aan de professionele ontwikkeling van de individuele leden, zie NVPE artikel 5. De beoordeling kan luiden dat aan de verplichting is voldaan, of dat het portfolio voor verbetering vatbaar is. Het lid is verplicht de aanwijzingen van de NBA voor een aanpassing van het PE-portfolio of een instructie voor het opstellen van een volgend PE-portfolio op te volgen.

10. Wat moet ik doen als mijn Plan van Aanpak in de loop van het jaar verandert?

Het portfolio is een dynamisch document waaraan in de loop van het jaar aanvullingen en wijzigingen kunnen worden toegevoegd. Als je in de loop van het jaar nieuwe ideeën hebt over leeractiviteiten die je wilt ondernemen, voeg deze dan toe aan het portfolio.

Bron: NBA